Khái niệm giáo dục STEM (Science - Technology - Engineering - Math) đang ngày càng trở nên phổ biến tại Việt Nam. Rất nhiều trung tâm mở ra với những lời quảng cáo hoa mỹ về "đào tạo kỹ sư nhí", "thần đồng công nghệ". Tuy nhiên, không ít phụ huynh thất vọng khi đưa con đi học lại thấy con phải ngồi nghe lý thuyết khô khan hoặc chỉ làm theo các bảng mạch ráp sẵn có sẵn công thức như chép bài.
Một lớp học STEM thực thụ cho lứa tuổi thiếu nhi phải là nơi trẻ được tự tay chạm vào vật liệu, tự tay mắc lỗi và tự tay tìm ra giải pháp.
1. Dấu hiệu nhận biết lớp học STEM chuẩn trải nghiệm
- Học qua dự án thực tế (Project-Based Learning): Mỗi buổi học là một nhiệm vụ cụ thể gắn liền với đời sống: "Làm thế nào để chiếc thuyền giấy chở được 10 viên bi mà không chìm?", "Làm thế nào để quả trứng rơi từ tầng 2 xuống không bị vỡ?".
- Vật liệu phong phú và gần gũi: Bên cạnh các linh kiện điện tử cơ bản (pin, motor nhỏ, đèn LED), lớp học nên có nhiều vật liệu đời thường như bìa các-tông, que kem, ống hút, nắp chai, dây thun. Điều này dạy trẻ tư duy sáng tạo từ những thứ xung quanh.
- Tỉ lệ thực hành trên 80%: Thầy cô chỉ gợi ý nguyên lý trong 10–15 phút đầu, toàn bộ thời gian còn lại là của trẻ mày mò lắp ráp và thử nghiệm.
2. Tiêu chí giáo viên: Người đồng hành đặt câu hỏi gợi mở
Một người thầy STEM xuất sắc không phải là người đưa ra đáp án đúng ngay lập tức, mà là người biết đặt câu hỏi:
- Khi mô hình của trẻ không chạy: Thầy sẽ không sửa hộ mà hỏi: "Con quan sát xem bánh răng này đang bị kẹt ở đâu?", "Nếu ta đổi cực pin thì cánh quạt sẽ quay theo chiều nào?".
- Không khí lớp học tràn ngập sự khuyến khích thử - sai: Không có mô hình nào bị chấm điểm "xấu" hay "hỏng"; mỗi thất bại đều là một bài học khoa học quý giá.
3. Học phí các khóa học STEM tại Việt Nam
- Lớp STEM tại trường học / Nhà thiếu nhi: Khoảng 600.000đ – 1.000.000đ/tháng (1 buổi cuối tuần/tuần).
- Học viện STEM công nghệ cao tư nhân: Khoảng 1.400.000đ – 2.500.000đ/tháng (có tích hợp in 3D, lập trình robot).
4. Hộp quan sát giai đoạn làm quen ban đầu
📋 Hộp quan sát cho cha mẹ
Buổi 1 – 2 (Chạm ngõ sáng tạo):
- Quan sát xem con có ánh mắt tò mò thích thú khi tự tay cầm kéo, súng bắn keo (dưới sự giám sát) để ghép các mảnh ghép không.
Tín hiệu phù hợp:
- Về nhà, con hào hứng mang sản phẩm mình tự làm ra khoe và tự tin giải thích cách thức hoạt động cho cả gia đình.
