Nhiều phụ huynh chia sẻ rằng họ cảm thấy bối rối khi con theo học một bộ môn cổ điển như Ca trù, bởi bản thân cha mẹ chưa từng tiếp xúc với bàn phách hay các khổ đàn đáy. Tuy nhiên, sự đồng hành giá trị nhất của cha mẹ không phải là trở thành một người thầy thứ hai, mà là trở thành một khán giả tri âm kiên nhẫn, tạo điều kiện cho con được thực hành và trân trọng từng nhịp phách của mình.
Dưới đây là cẩm nang bỏ túi dành cho các bậc cha mẹ muốn cùng con nuôi dưỡng tình yêu với nghệ thuật Ca trù ngay tại ngôi nhà của mình.
1. Trò chơi "Tiếng mưa rơi trên mái lá" rèn cổ tay ve phách
Khổ phách róc trong Ca trù đòi hỏi cổ tay phải rung thật nhanh và dẻo dai. Cha mẹ có thể biến bài tập kỹ thuật này thành một trò chơi thú vị:
- Dụng cụ: Hai chiếc đũa ăn cơm hoặc hai chiếc que kem gỗ.
- Cách chơi: Đố con dùng một que đũa gõ liên hồi xuống bàn như tiếng hạt mưa rơi lách cách: từ mưa phùn tí tách (gõ chậm rãi) đến mưa rào xối xả (ve cổ tay thật nhanh), rồi lại từ từ tạnh mưa (gõ thưa dần).
- Lợi ích: Trò chơi giúp con thả lỏng hoàn toàn khớp cổ tay, không bị gồng cứng ngón tay khi cầm dùi phách thật ở lớp học.
2. Bài tập "Thổi bóng bay giữ luồng hơi êm"
Kỹ thuật ém hơi của đào nương đòi hỏi cơ bụng khỏe và luồng hơi thoát ra thật đều, không giật cục.
- Thổi ngọn nến không tắt: Đặt một ngọn nến cách miệng con khoảng 40–50cm. Khuyến khích con hít một hơi sâu từ bụng rồi thổi nhẹ nhàng sao cho ngọn lửa nghiêng đều 45 độ nhưng không bị tắt trong vòng 15 giây.
- Đếm sao không ngắt hơi: Đố con hít một hơi và đếm liền mạch: "Một ông sao sáng, hai ông sao sáng, ba ông sao sáng..." xem con đếm được đến mấy ông sao. Đây là trò chơi dân gian vừa vui vừa rèn dung tích phổi tuyệt vời.
3. Tạo "Góc chiếu hoa" yên tĩnh cho con tập luyện
Ca trù không thể tập luyện trong một không gian ồn ào có tiếng tivi hay tiếng điện thoại reo vang.
- Trải một tấm thảm cói nhỏ: Dành riêng một góc phòng yên tĩnh, trải một chiếc chiếu cói hoặc thảm dệt mộc mạc, đặt bộ bàn phách ngay ngắn.
- Thời gian tập ngắn nhưng đều đặn: Mỗi ngày chỉ cần con ngồi vào chiếu hoa 15 phút gõ lại khổ phách mở đầu và ngâm nga câu hát. Tính đều đặn sẽ giúp bàn tay con ghi nhớ cơ bắp sâu sắc hơn là dồn vào tập một buổi kéo dài.
- Sự hiện diện của cha mẹ: Hãy ngồi đối diện con, lắng nghe chăm chú và vỗ tay khen ngợi mỗi khi con gõ được một chuỗi phách đều đặn, giòn tan.
4. Những điều cha mẹ nên tránh khi con học Ca trù
- Tuyệt đối không so sánh với các môn nhạc sôi động: Đừng nói những câu như "Học môn này buồn ngủ quá, sao không học nhảy Kpop cho vui?". Lời nói vô tình sẽ làm tổn thương niềm say mê trong trẻo của con.
- Không ép con hát to như hát nhạc pop: Ca trù là hát thính phòng, âm lượng vừa phải, chú trọng vào độ sâu và độ nảy của ca từ, không phải khoe giọng hét to.
- Kiên nhẫn với giai đoạn tay gõ nhầm: Việc hai tay làm hai động tác khác nhau trong khi miệng vẫn hát là một kỹ năng cực kỳ khó, con cần vài tháng để thành thạo, đừng vội vã thúc ép.
[!TIP] Lời khuyên đồng hành cho cha mẹ Cho con học Ca trù là cha mẹ đang trao cho con một món quà vô giá: khả năng tĩnh lặng để lắng nghe chính mình. Giữa thế giới ngập tràn âm thanh số hối hả, một đứa trẻ biết ngồi ngay ngắn bên thanh phách tre và cất tiếng hát trong ngần là một đứa trẻ có chiều sâu tâm hồn vững chãi.
