Khi những thanh âm 'tính tình tang' mộc mạc cất lên hòa quyện cùng lời ca Then ngọt ngào, trong trẻo của các bạn nhỏ trong trang phục chàm truyền thống, bất kỳ ai lắng nghe cũng cảm thấy lòng mình dịu lại giữa bao ồn ào phố thị. Hát Then - Đàn Tính – di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được UNESCO vinh danh – là viên ngọc quý trong kho tàng văn hóa dân tộc của đồng bào Tày, Nùng, Thái vùng cao phía Bắc.
Học Hát Then và Đàn Tính không chỉ là học một bộ môn nghệ thuật biểu diễn; đó là hành trình đưa trẻ trở về với cội nguồn văn hóa quê hương, nuôi dưỡng giọng hát truyền cảm, hơi thở sâu lắng và một tâm hồn đôn hậu, biết yêu thương con người và vạn vật xung quanh.
1. Cây đàn Tính tẩu – Người bạn âm nhạc dịu dàng của trẻ
Cây đàn Tính (Tính tẩu) có cấu tạo vô cùng độc đáo và mộc mạc: bầu đàn làm từ nửa quả bầu ve già phơi khô, mặt đàn làm bằng gỗ ngô đồng nhẹ xốp, cần đàn bằng gỗ dâu dẻo dai dài uốn lượn hình đuôi rồng, và chỉ có 2 hoặc 3 sợi dây đàn.
Điểm đặc biệt khiến trẻ mê mẩn cây đàn Tính:
- Dây cước mềm mại, bấm không hề đau tay: Khác hoàn toàn với dây kim loại sắc cứa của Guitar hay Đàn Nguyệt, dây đàn Tính làm bằng sợi cước tơ mềm mại. Trẻ nhỏ bấm phím êm ru, hoàn toàn không bị chai sần hay phồng rộp đầu ngón tay.
- Âm thanh ấm áp, ngân nga tha thiết: Thùng đàn làm từ quả bầu ve tự nhiên tạo ra độ vang trầm ấm, tiếng đàn ngân nga mộc mạc như tiếng thì thầm của mẹ, không gây ồn ào khó chịu cho không gian gia đình.
- Vừa đàn vừa hát – Sự phối hợp đa giác quan: Trẻ được rèn luyện khả năng phân chia sự chú ý tuyệt vời: đôi tay gảy phím giữ nhịp, đôi tai lắng nghe cao độ và giọng hát cất lên tròn vành rõ chữ.
2. Trẻ em ở thành phố có học Hát Then được không?
Hoàn toàn được và rất được khuyến khích! Ngày nay, nghệ thuật Hát Then - Đàn Tính đã vượt ra khỏi không gian làng bản vùng cao để đến với học sinh tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng... Các làn điệu Then lời mới được biên soạn với ca từ trong sáng, ngợi ca mái trường, thầy cô, tình mẫu tử và cảnh sắc quê hương đất nước vô cùng gần gũi với tâm hồn tuổi thơ.
Độ tuổi bắt đầu thích hợp: Từ 7–8 tuổi trở lên
Lứa tuổi này thanh quản của trẻ đã ổn định, hơi thở đều đặn và bàn tay trái đủ độ dài để ôm trọn cần đàn Tính học sinh cỡ ngắn.
3. Bảng dự toán chi phí cây đàn Tính và học phí
Đàn Tính là một trong những nhạc cụ truyền thống có giá thành bình dân nhất:
| Hạng mục | Chi phí ước tính | Ghi chú thực tế cho cha mẹ |
|---|---|---|
| Cây đàn Tính tẩu học sinh (cần ngắn vừa tay) | 400.000đ – 650.000đ / cây | Bầu ve già tự nhiên, cần gỗ dâu dẻo dai |
| Phím gảy đàn Tính bằng sừng dẻo / nhựa | 20.000đ – 35.000đ | Gảy êm ái, tròn tiếng không làm xước dây |
| Bộ dây cước đàn Tính sơ cua | 25.000đ – 40.000đ | Sợi cước mềm êm tay, bền chắc khó đứt |
| Trang phục chàm thổ cẩm truyền thống cho bé | 220.000đ – 350.000đ / bộ | Mặc biểu diễn trong các dịp liên hoan văn nghệ |
| Chùm chuông lắc sóc cổ chân (xóc nhạc) | 45.000đ – 70.000đ | Lắc tạo nhịp vui tai theo từng bước chân |
| Học phí lớp truyền dạy dân ca (1 tháng 4 buổi) | 400.000đ – 1.000.000đ | Do các nghệ nhân ưu tú giảng dạy |
4. Hộp quan sát 4 tuần trải nghiệm của trẻ
[!NOTE] Hộp quan sát cảm xúc và tình yêu âm nhạc của con
- Buổi 1–2 (Ôm đàn và tiếng 'tính tang' đầu tiên): Bé có thích thú khi biết bầu đàn được làm từ quả bầu ve mọc trên giàn không? Khi gảy sợi dây cước phát ra tiếng đàn ấm áp, con có cười rạng rỡ không?
- Buổi 3–4 (Bắt đầu ghép lời ca Then): Con có mở khẩu hình tròn vành rõ chữ khi hát không? Con có thể vừa gảy nhịp đàn Tính vừa cất giọng hát câu Then đầu tiên mà không bị vấp nhịp không?
- Tín hiệu nên gắn bó lâu dài: Con say sưa hát điệu Then quanh nhà, tự giác so dây đàn mỗi tối và khuôn mặt luôn toát lên vẻ đằm thắm, hiền hòa đầy tự tin.
