Nếu từng có dịp đưa con đi thưởng thức một buổi hòa nhạc giao hưởng trực tiếp, bạn sẽ nhận thấy một khoảnh khắc vô cùng trang nghiêm trước giờ biểu diễn: Cả khán phòng im phăng phắc, một nghệ sĩ kèn đứng dậy thổi lên một nốt La (A440) ngân dài trong trẻo, và sau đó toàn bộ dàn nhạc từ vĩ cầm, cello cho đến kèn đồng đều hòa theo nốt nhạc ấy để so dây chuẩn xác. Cây kèn nắm giữ "quyền năng" lấy chuẩn cho cả trăm nhạc cụ ấy chính là Kèn Oboe.
Được mệnh danh là viên ngọc quý của bộ gỗ, Kèn Oboe sở hữu âm sắc trong vắt, xuyên thấu và giàu tính biểu cảm kịch tính. Nhưng cũng chính vì sự quý phái đó, Oboe thường bị gán mác là nhạc cụ "khó tính bậc nhất".
Liệu trẻ em có thể học được Kèn Oboe không? Độ tuổi nào là thích hợp và môn học này mang lại những giá trị gì cho sự phát triển của con? Cẩm nang dưới đây sẽ giải đáp trọn vẹn những băn khoăn của cha mẹ.
1. Bản sắc độc nhất vô nhị của Kèn Oboe
Cơ chế dăm kép (Double Reed) tinh tế
Khác với kèn Saxophone hay Clarinet chỉ dùng một lá dăm đơn gắn vào ống ngậm nhựa, Oboe sử dụng hai lá dăm sậy mỏng manh được buộc ép sát vào nhau. Khi luồng hơi thổi qua khe hẹp giữa hai lá dăm, chúng rung động với tần số cực cao tạo nên âm thanh sắc sảo, truyền cảm và đầy chất thơ.
Rèn luyện khả năng kiểm soát hơi thở và tính kỷ luật tuyệt đối
Thổi Oboe không đòi hỏi lượng không khí quá nhiều mà đòi hỏi áp lực hơi đều đặn và sự điều tiết cơ môi tinh vi. Trẻ học Oboe sẽ rèn được kỹ thuật thở bụng sâu (thở cơ hoành), dung tích phổi khỏe mạnh và thói quen thở ra hết khí dư trước khi lấy hơi mới – một bài tập hô hấp vô cùng quý giá cho sức khỏe.
Vị thế danh giá và cơ hội học bổng rộng mở
Vì Oboe là nhạc cụ khó và đòi hỏi sự kiên nhẫn, số lượng người theo học Oboe trên toàn thế giới luôn nằm trong nhóm hiếm. Một học sinh chơi Oboe tốt sẽ luôn là "viên ngọc quý" được mọi dàn nhạc giao hưởng thanh thiếu niên săn đón, mở ra cơ hội học bổng nghệ thuật quốc tế vô cùng thuận lợi.
2. Độ tuổi và đặc điểm thể chất phù hợp với Kèn Oboe
Độ tuổi bắt đầu lý tưởng: 8 – 10 tuổi
- Dưới 8 tuổi: Hệ răng cửa của bé chưa thay xong, cơ môi chưa đủ độ săn chắc để khép kín dăm kèn.
- Từ 8–10 tuổi trở lên: Trẻ đã thay răng vĩnh viễn ổn định, các ngón tay đủ dài để che kín các phím bấm kim loại tinh xảo và có nhận thức tốt về việc giữ gìn nhạc cụ mỏng manh.
Nét tính cách của trẻ rất hợp với Kèn Oboe
- Trẻ kiên nhẫn, tỉ mỉ, không nóng vội: Những đứa trẻ có xu hướng chăm chút từng chi tiết, không ngại làm đi làm lại một kỹ thuật nhỏ cho đến khi hoàn hảo.
- Trẻ có đôi tai cảm âm nhạy bén: Oboe đòi hỏi người chơi liên tục dùng cơ môi để căn chỉnh cao độ; trẻ có đôi tai thính nhạy sẽ bắt nốt chuẩn rất nhanh.
3. Bảng dự toán chi phí và dụng cụ cho trẻ mới học
| Hạng mục chi phí | Mức giá ước tính | Ghi chú cho phụ huynh |
|---|---|---|
| Kèn Oboe thân nhựa kỹ thuật (Resin/Composite) | 14.000.000đ – 25.000.000đ | Chống nứt nẻ tuyệt đối, bền bỉ cho học sinh mới học |
| Học phí kèm 1-1 chuyên sâu | 1.000.000đ – 2.500.000đ / tháng | Học 1 buổi/tuần với nghệ sĩ kèn chuyên nghiệp |
| Dăm kèn Oboe độ cứng mềm (Soft reed) | 150.000đ – 300.000đ / chiếc | Vật tư tiêu hao, mỗi tháng cần 1–2 chiếc |
| Hộp đựng dăm có lỗ thông hơi | 150.000đ – 300.000đ | Giữ dăm khô ráo, tránh ẩm mốc |
Lưu ý quan trọng khi chọn chất liệu kèn
Phụ huynh tuyệt đối không nên mua kèn Oboe bằng gỗ Grenadilla đắt tiền cho trẻ mới bắt đầu. Gỗ tự nhiên rất dễ bị nứt toác nếu gặp thời tiết nồm ẩm hoặc điều hòa lạnh tại Việt Nam. Kèn làm bằng nhựa kỹ thuật cao cấp (Resin hoặc Composite) cho âm thanh chuẩn 95% kèn gỗ nhưng độ bền gần như vĩnh cửu.
4. Hộp quan sát giai đoạn làm quen ban đầu (4 tuần đầu)
[!NOTE] Hộp quan sát phản ứng của trẻ khi làm quen Kèn Oboe
- Buổi 1–2 (Tập thổi dăm kèn riêng biệt): Quan sát xem con có tạo ra được tiếng kêu "rù rì" vui tai từ dăm kèn không. Trẻ phù hợp sẽ thấy âm thanh này rất buồn cười và hào hứng tìm cách thổi cho tiếng kêu ngân dài.
- Buổi 3–4 (Ghép kèn & Giữ nốt đầu tiên): Khi lắp dăm vào kèn, luồng hơi cần tập trung hơn. Hãy để ý xem môi con có bị mỏi quá mức không. Nếu con biết dừng lại nghỉ ngơi và tiếp tục kiên trì sau vài phút, đó là tố chất của một nghệ sĩ kèn tương lai.
- Tín hiệu phù hợp lâu dài: Con luôn tự giác ngâm dăm kèn vào nước trước khi tập, biết lau chùi khô ráo từng ống kèn sau khi chơi và mê mẩn những khúc solo da diết trong các bản hòa tấu.
5. Tiêu chí chọn người thầy đồng hành cùng con
Oboe là nhạc cụ có tính đặc thù sư phạm rất cao. Cha mẹ nhất thiết phải tìm giáo viên tốt nghiệp chuyên ngành Kèn Oboe tại các Học viện Âm nhạc hoặc Nhạc viện uy tín.
Một người thầy giỏi Oboe không chỉ dạy bấm nốt mà còn là một nghệ nhân biết cách tự gọt tỉa và chỉnh sửa dăm kèn phù hợp với độ dày mỏng của bờ môi từng đứa trẻ, giúp con thổi nhẹ nhàng nhất mà không bị đau cơ môi.
[!TIP] Lời khuyên cho cha mẹ Hành trình đến với Kèn Oboe có thể có những giọt mồ hôi trong những tuần đầu tập khẩu hình, nhưng phần thưởng mang lại sẽ là sự tinh tế tuyệt mỹ trong tâm hồn. Hãy kiên nhẫn cùng con bước qua những nốt đàn ngập ngừng đầu tiên để đón nhận tiếng kèn trong vắt như pha lê.
