Vừa gảy đàn Tính vừa cất tiếng hát Then là một thử thách thú vị đòi hỏi sự phối hợp hài hòa giữa đôi tay và giọng hát. Để giúp các em nhỏ không bị bỡ ngỡ, một lộ trình 4 tuần được chia nhỏ theo phương pháp "tay đàn trước, miệng hát sau, rồi mới hòa quyện" sẽ giúp bé tiếp thu vô cùng nhẹ nhàng.
Tuần 1: Ôm đàn Quả bầu ve & Tiếng gảy dây buông đầu tiên
Mục tiêu tuần đầu
Bé làm quen với cây đàn Tính tẩu, học cách ôm đàn đúng cung cách truyền thống và luyện gảy các dây buông đều đặn.
Các bài tập thực hành
- Bài tập 1: Cung cách ôm đàn Tính: Ngồi thẳng lưng, tì nhẹ bầu đàn vào đùi phải và bụng trên, cần đàn chếch nghiêng một góc 45 độ hướng lên vai trái.
- Bài tập 2: Cầm phím gảy bằng ngón trỏ và ngón cái: Dùng miếng phím sừng dẻo gảy xuống - hất lên nhịp nhàng trên 2 sợi dây buông (dây trầm và dây bổng), lắng nghe tiếng 'tính tang' ngân nga trong trẻo.
- Bài tập 3: Giữ nhịp gảy đều như nhịp bước đi: Tập gảy liên tục theo nhịp phách 2/4 đều đặn, không nhanh không chậm.
Tuần 2: Cảm âm trên Cần đàn không phím & Năm nốt ngũ cung
Mục tiêu tuần thứ hai
Cần đàn Tính là cần trơn không có phím sắt chia ngăn như Guitar. Tuần này trẻ học cách dùng đôi tai để định vị và bấm chính xác các nốt nhạc.
Các bài tập thực hành
- Bài tập 1: Dán chấm decal định vị nốt: Giáo viên hỗ trợ dán 4 chấm tròn màu nhỏ lên sườn cần đàn tương ứng với các nốt Đồ - Rê - Mi - Sol - La để bé có điểm tựa thị giác ban đầu.
- Bài tập 2: Bấm ngón tay trái mềm mại: Dùng đầu ngón trỏ, ngón giữa và ngón áp út bấm nhẹ nhàng lên dây cước, ngón tay cong tròn tự nhiên như ôm quả trứng gà con.
- Bài tập 3: Chạy thang âm ngũ cung: Gảy từng nốt từ thấp lên cao rồi từ cao xuống thấp sao cho âm thanh vang sáng, không bị tịt tiếng.
Tuần 3: Mở khẩu hình trong sáng & Luyện làn điệu Then thiếu nhi
Mục tiêu tuần thứ ba
Tạm gác cây đàn sang một bên để tập trung luyện giọng hát Then tròn vành rõ chữ, lấy hơi sâu từ cơ hoành.
Các bài tập thực hành
- Bài tập 1: Luyện thanh mở khẩu hình: Tập phát âm các nguyên âm A - O - E - U vang sáng ở khoảng vang trước trán.
- Bài tập 2: Học thuộc lời bài hát Then thiếu nhi: Học thuộc bài dân ca Then lời mới gần gũi như "Đêm trăng bản em", "Hương rừng quê em" hoặc "Hoa sim biên giới".
- Bài tập 3: Luyện luyến láy nhẹ nhàng: Tập những chỗ luyến láy đặc trưng của điệu Then mộc mạc như tiếng chim rừng hót buổi sớm.
Tuần 4: Hòa quyện Tiếng đàn Lời ca & Tự tin biểu diễn
Mục tiêu tuần thứ tư
Ghép hai kỹ năng đàn và hát vào làm một, hoàn thiện tiết mục biểu diễn hoàn chỉnh.
Các bước thực hiện
- Ghép từng câu ngắn: Vừa gảy nốt đệm mở đầu vừa cất tiếng hát câu thứ nhất. Lặp lại 3–4 lần cho đến khi tay gảy tự động mà không cần suy nghĩ.
- Kỹ thuật ngón rung (Vibrato) cuối câu: Rung nhẹ đầu ngón tay trái ở nốt ngân dài cuối câu để tiếng đàn Tính rung rinh tha thiết.
- Biểu diễn hoàn chỉnh: Bé mặc bộ trang phục áo chàm truyền thống, đeo chùm xóc nhạc ở cổ chân, vừa gảy đàn vừa cất cao tiếng hát Then trong niềm hân hoan rạng rỡ của cả gia đình.
Bảng theo dõi tiến độ của bé qua từng tuần
| Tuần | Kỹ năng trọng tâm | Dấu hiệu con làm tốt | Lưu ý cần chỉnh sửa |
|---|---|---|---|
| Tuần 1 | Ôm đàn & Gảy dây buông | Cần đàn nghiêng 45 độ, tiếng đàn vang đều | Cần đàn bị chúc xuống đất, phím gảy quá mạnh |
| Tuần 2 | Bấm nốt ngũ cung | Nốt nhạc vang rõ, chuẩn cao độ | Bấm ngón tay quá sát hoặc đè bẹp ngón tay |
| Tuần 3 | Luyện giọng hát Then | Hát to rõ ràng, lời ca truyền cảm | Hát lí nhí trong cổ họng, chưa mở rộng miệng |
| Tuần 4 | Ghép đàn và hát | Tay gảy đúng nhịp, miệng hát tự tin | Tay bị ngừng gảy mỗi khi tập trung hát |
