Học Ca trù không chỉ đơn thuần là học một bài hát, mà là quá trình rèn giũa thân - tâm - trí qua từng nhịp phách gỗ tre. Một cô đào nương nhí ngồi trên chiếu hoa, lưng thẳng tắp, hai tay cầm hai chiếc dùi thoăn thoắt gõ nhịp mà miệng vẫn cất lên tiếng hát ngọt ngào chính là hình ảnh đẹp đẽ nhất của sự tập trung và tao nhã.
Dưới đây là kế hoạch 4 tuần làm quen Ca trù từng bước vững chắc dành cho các bạn nhỏ mới bắt đầu:
Tuần 1: Khám phá Bàn Phách Tre & Tiếng gõ "Chát - Tom" đầu tiên
Tuần đầu tiên giúp trẻ làm quen với vật liệu mộc mạc và cảm giác rung động kỳ diệu của thanh phách tre già.
- Cấu tạo bộ phách: Bé được khám phá bàn phách bằng tre dài khoảng 30cm, hai chiếc dùi: một chiếc dùi bằng tre lá mỏng dẹt (tay trái) và một chiếc dùi bằng gỗ tròn đặc (tay phải).
- Thế ngồi trên chiếu hoa: Bé học cách ngồi xếp bằng ngay ngắn, giữ thẳng cột sống nhưng thả lỏng hai vai, đặt bàn phách trước gối.
- Tiếng gõ cơ bản: Tập gõ tiếng "Chát" (dùi tre dẹt đập xuống) và tiếng "Tom" (dùi gỗ tròn gõ xuống), cảm nhận sự tương phản âm thanh giòn - trầm vui tai.
Tuần 2: Rèn luyện Khổ Phách Róc & Phách Luồn
Bước sang tuần thứ hai, trẻ bước vào thử thách rèn luyện độ dẻo dai của cổ tay và phản xạ nhịp điệu liên hoàn.
- Kỹ thuật ve phách róc: Bé học cách dùng dùi tre lắc nhẹ cổ tay thật nhanh để tạo thành chuỗi âm thanh lách cách róc rách như dòng suối chảy.
- Khổ phách luồn: Kết hợp xen kẽ giữa hai tay để tạo nhịp điệu phách luồn đan cài tinh tế, đếm nhịp 1-2-3 đều đặn.
- Thử thách phối hợp: Đố bé vừa gõ phách luồn vừa đọc to bài thơ lục bát quen thuộc mà không bị loạn nhịp tay. Đây là bài tập kích hoạt hai bán cầu não cực kỳ hiệu quả.
Tuần 3: Kỹ thuật Ém Hơi & Khẩu hình tròn vành nhả chữ
Tuần này tập trung vào giọng hát – phần tinh hoa nhất của người đào nương.
- Lấy hơi từ đáy cơ hoành: Trẻ đặt tay lên bụng, hít sâu phình bụng và thở ra từ từ để luồng hơi thoát ra êm ả như dải lụa, không bị ngắt quãng.
- Khẩu hình chúm chím: Học nguyên tắc của đào nương: khi hát miệng không mở rộng toe toét mà hơi chúm lại ở vành môi, tạo âm thanh nén sâu và vang vọng trong vòm họng.
- Tập một câu Hát Nói ngắn: Ghép hơi thở vào câu thơ mở đầu của bài Hát Nói: "Trời đất cho ta cái tài hoa..." với ngữ điệu nảy hạt tinh tế.
Tuần 4: Vừa gõ phách vừa hát & Cầm dùi gõ Trống Chầu
Buổi học thứ tư là ngày hội chiếu ca trù thu nhỏ, nơi các em được trải nghiệm trọn vẹn không gian nghệ thuật thính phòng.
- Ghép phách vào lời hát: Bé tự tay gõ từng tiếng phách đệm cho chính giọng hát của mình, giữ nhịp vững vàng từ đầu đến cuối câu thơ.
- Trải nghiệm cầm roi chầu: Bé được trao chiếc roi chầu bằng gỗ để ngồi vào vị trí của quan viên, học cách gõ tiếng "tum" khen câu hát hay và tiếng "rụp" nhắc nhịp bạn.
- Buổi biểu diễn ấm cúng: Cả lớp cùng ngồi vòng tròn, mỗi bạn thể hiện một đoạn phách và một câu hát ngắn trong tiếng vỗ tay tán thưởng của thầy cô và cha mẹ.
[!TIP] Lời khuyên đồng hành cho cha mẹ Sau 4 tuần, nếu con có thể vừa gõ đều tay vừa đọc trôi chảy một khổ thơ, con đã đạt được bước tiến kỳ diệu về năng lực phân tách bán cầu não. Hãy luôn khen ngợi sự kiên nhẫn và phong thái đoan trang của con.
