Rất nhiều bậc cha mẹ than phiền rằng con mình khi ở nhà nói chuyện rất lưu loát, nhưng hễ đứng trước lớp học hoặc người lạ là giọng nói lại bị nghẹn lại, lí nhí trong cổ họng không ai nghe rõ. Nguyên nhân cốt lõi không nằm ở việc trẻ thiếu ý tưởng, mà nằm ở việc Bộ máy phát âm và luồng hơi của trẻ chưa được giải phóng, kết hợp với nỗi sợ hãi tâm lý khiến các cơ vòm họng bị co thắt chặt chẽ.
Trong nghệ thuật lồng tiếng hoạt hình (Voice Acting), việc đóng giả giọng nói của các loài vật là một bài tập luyện giọng vui nhộn. Khi đóng vai một "chú chuột nhắt lí nhí" hay một "bác gã khổng lồ gầm rú", con được thử nhiều cách đặt âm thanh và biểu đạt mà không cảm thấy mình đang bị chấm điểm.
1. Khởi động bộ máy phát âm trước khi chơi
Giống như vận động viên phải khởi động cơ bắp trước khi chạy, hãy cùng con làm nóng các cơ phát âm bằng 3 bài tập vui nhộn:
- Thổi rung môi như xe máy nổ (Lip Trill): Ngậm hờ hai môi, thở hơi mạnh qua kẽ môi để hai môi rung bật liên tục phát ra âm thanh: "Bừ... bừ... bừ...". Bài tập này giúp thả lỏng hoàn toàn cơ môi.
- Nhai kẹo cao su khổng lồ: Há to miệng và nhai tưởng tượng một viên kẹo cao su to tướng, di chuyển hàm dưới sang trái, sang phải, xoay tròn để giãn cơ quai hàm.
- Bài tập lưỡi quét sơn: Dùng đầu lưỡi liếm sạch một vòng quanh hàm răng trên và hàm răng dưới như người thợ đang quét sơn tường.
2. Bốn khoang cộng hưởng & Bốn nhân vật điển hình
Dạy trẻ cách đặt vị trí âm thanh vào các khoang cơ thể khác nhau để tạo ra các chất giọng đặc trưng:
Nhân vật 1: Chú Chuột Nhắt Tí Hon (Giọng Đầu / Head Voice cao vút)
- Kỹ thuật: Đẩy luồng hơi lên tận đỉnh đầu, dùng giọng gió the thé, khẩu hình chu tròn nhỏ xíu.
- Lời thoại mẫu: "Chít chít! Mèo đen đuổi tớ kìa, tớ phải chui vào hang sâu đây, cứu tớ với!".
- Tác dụng: Giúp trẻ làm quen với các nốt cao, mở rộng âm vực phía trên mà không bị gắt cổ.
Nhân vật 2: Bác Gấu Khổng Lồ (Giọng Ngực / Chest Voice trầm đục)
- Kỹ thuật: Đặt bàn tay lên ngực của con. Hướng dẫn con hít một hơi sâu xuống bụng và nói giọng thật trầm sao cho bàn tay cảm nhận được sự rung rinh mạnh mẽ ở lồng ngực.
- Lời thoại mẫu: "Hừm... Hừm... Ai đã ăn trộm hũ mật ong rừng thơm ngọt của ta ở trong hang đá?".
- Tác dụng: Dạy trẻ cách phát âm có nội lực từ lồng ngực, khắc phục triệt để tật nói bằng giọng mũi nghẹt ngào hoặc giọng cổ hẹp.
Nhân vật 3: Bà Phù Thủy Mũi Khoằm (Giọng Mũi / Nasal Voice chói chang)
- Kỹ thuật: Dùng ngón tay bóp nhẹ cánh mũi, nói giọng đanh, sắc và chua ngoa, cười điệu cười ma quái: "Hê hê hê... Một quả táo đỏ tẩm thuốc ngủ ngọt ngào dành riêng cho công chúa đây!".
- Tác dụng: Dạy trẻ nhận biết và làm chủ khoang cộng hưởng mũi.
Nhân vật 4: Cô Phát Thanh Viên Dõng Dạc (Giọng Đều Đặn, Tròn Vành Rõ Chữ)
- Kỹ thuật: Đứng thẳng lưng, miệng mở rộng rõ khẩu hình từng nguyên âm A - O - E - U - I, tốc độ chậm rãi, dõng dạc.
- Lời thoại mẫu: "Xin kính chào quý khán giả! Bản tin thời sự NangKhieu lúc 7 giờ tối hôm nay xin phép được bắt đầu!".
3. Trò chơi thực hành: Lồng tiếng phim hoạt hình tắt tiếng
- Bật một đoạn clip hoạt hình ngắn 2 phút mà trẻ yêu thích trên TV (ví dụ Tom & Jerry, Peppa Pig hoặc Oggy).
- Tắt hoàn toàn âm thanh của video.
- Hai mẹ con ngồi trước màn hình, nhìn theo cử động miệng và hành động của các nhân vật hoạt hình rồi tự do ứng biến lồng tiếng thoại và tạo các tiếng động hiệu ứng âm thanh (Foley Sounds) tương ứng.
- Trò chơi này luôn tạo ra những tràng cười nghiêng ngả và kích hoạt phản xạ bắt nhịp âm thanh tuyệt vời.
4. Kỹ năng được rèn luyện
- Làm chủ hơi thở bụng (Diaphragmatic Breathing): Trẻ học được cách lấy hơi sâu để nói câu dài mà không bị đứt quãng giữa chừng.
- Khả năng phát âm tròn vành rõ chữ (Clear Articulation): Việc tập luyện các khẩu hình nhân vật khác nhau giúp con luyện khẩu hình và nói rõ hơn trong lúc chơi. Nếu con gặp khó khăn phát âm kéo dài, gia đình nên hỏi chuyên gia ngôn ngữ.
- Tự tin trước micro: Xóa bỏ rào cản sợ hãi âm thanh của chính mình, giúp con tự tin nói to, rõ ràng trước tập thể.
5. Hộp quan sát phản ứng của trẻ
- Quan sát vùng cổ của con: Khi nói giọng trầm hoặc giọng cao, cổ của con có bị gân guốc đỏ ửng vì gồng ép không? Hãy nhắc con thả lỏng cổ họng và tưởng tượng âm thanh bay bổng tự nhiên.
- Sự chuyển đổi linh hoạt: Trẻ có thể chuyển đổi mượt mà giữa giọng chú chuột sang giọng bác gấu trong một cuộc đối thoại giả tưởng không?
