Một trong những kỹ năng quan trọng nhất của tư duy phản biện và khả năng lãnh đạo trong tương lai không phải là việc biết sẵn mọi câu trả lời, mà là Khả năng đặt ra những câu hỏi sâu sắc, thông minh (The Art of Asking Questions). Nhiều đứa trẻ khi gặp người lạ chỉ biết im lặng nép sau lưng mẹ, hoặc khi hỏi chuyện chỉ biết hỏi những câu hỏi đóng cụt lủn: *"Bác có thích ăn kem không?" - "Có" - Hết chuyện!
Trò chơi "Phóng viên nhí đi phỏng vấn" là một kịch bản nhập vai xã hội tuyệt vời giúp trẻ bước ra khỏi vỏ bọc rụt rè. Khi được trang bị một "chiếc thẻ nhà báo" đeo trước ngực và một "chiếc micro" trên tay, đứa trẻ được trao cho một tư cách xã hội mới: Con là một nhà báo nhí dũng cảm, lịch thiệp, có nhiệm vụ đi tìm kiếm những câu chuyện kỳ thú của thế giới xung quanh.
1. Chuẩn bị "Tác nghiệp" của nhà báo tí hon
- Độ tuổi phù hợp: 5 – 10 tuổi.
- Bộ đồ nghề phóng viên đơn giản:
- 1 chiếc micro đồ chơi (hoặc cuộn giấy vệ sinh quấn giấy bạc làm micro).
- 1 cuốn sổ tay nhỏ và 1 cây bút chì để "ghi chép biên bản" (bé chưa biết chữ có thể vẽ ký hiệu nguệch ngoạc).
- 1 tấm thẻ phóng viên tự làm bằng bìa cứng có dán ảnh chân dung của bé, ghi rõ: Nhà báo nhí [Tên bé] - Đài truyền hình Gia Đình.
- 1 chiếc điện thoại bật chế độ ghi âm hoặc quay video ngắn để làm tư liệu lưu niệm.
2. Bí kíp nghề báo: Dạy trẻ nghệ thuật đặt "Câu hỏi mở"
Trước khi đi phỏng vấn các thành viên trong nhà, mẹ hãy tổ chức một buổi tập huấn nghiệp vụ ngắn 10 phút:
Phân biệt Câu hỏi Đóng vs Câu hỏi Mở:
- Câu hỏi Đóng (Chỉ trả lời Có/Không): "Bà ơi bà có mệt không?" -> Cuộc trò chuyện kết thúc ngay lập tức.
- Câu hỏi Mở (Khơi gợi câu chuyện dài): Sử dụng các từ khóa bắt đầu bằng: Tại sao? Như thế nào? Điều gì khiến bác...? Kỷ niệm nào làm bà nhớ nhất?:
- "Bà ơi, hồi bằng tuổi con, trò chơi nào làm bà cảm thấy vui nhất ạ?"
- "Bố ơi, ngày đầu tiên đi làm bác sĩ, điều gì làm bố cảm thấy hồi hộp nhất?"
- "Mẹ ơi, nếu được ước một điều ước ngay bây giờ, mẹ muốn biến ra điều gì nhất?"
3. Quy trình thực hiện một buổi phỏng vấn truyền hình
Hướng dẫn con tuân thủ tác phong chuyên nghiệp của một phóng viên thực thụ:
- Lời chào mở đầu & Xin phép lịch thiệp:
- Phóng viên tiến lại gần khách mời, cúi đầu chào tươi cười: "Cháu xin chào ông! Cháu là phóng viên An Chi đến từ bản tin Gia Đình. Cháu có thể xin phép phỏng vấn ông 3 phút về khu vườn hoa hồng của ông được không ạ?".
- Kỹ năng cầm micro và lắng nghe tích cực:
- Khi mình hỏi: Hướng micro về phía miệng mình.
- Khi khách mời trả lời: Chĩa micro về phía khách mời, mắt chăm chú nhìn vào mắt khách, đầu gật gù lắng nghe và không ngắt lời thô bạo.
- Kỹ năng đặt câu hỏi tiếp nối (Follow-up Question):
- Dựa vào câu trả lời của khách để hỏi tiếp một câu bất ngờ: "Thế khi bông hoa hồng bị sâu ăn lá, ông đã làm thế nào để cứu nó ạ?".
- Lời cảm ơn và kết nối bản tin:
- "Cháu xin cảm ơn ông rất nhiều về những chia sẻ tuyệt vời! Xin chào và hẹn gặp lại quý khán giả trong bản tin kỳ sau!".
4. Giá trị giáo dục & Phát triển nhân cách
- Xóa bỏ nỗi sợ giao tiếp với người lớn: Trẻ học được phong thái đĩnh đạc, tự tin, biết cách chào hỏi và nói chuyện với người lớn tuổi một cách lễ phép nhưng không hề tự ti, e sợ.
- Rèn luyện kỹ năng tóm tắt thông tin: Sau buổi phỏng vấn, mẹ có thể hỏi bé: "Vừa rồi ông kể điều gì làm con ngạc nhiên nhất?", giúp trẻ rèn luyện khả năng ghi nhớ và chắt lọc thông tin cốt lõi.
- Gắn kết tình cảm gia đình sâu sắc: Những câu chuyện tuổi thơ của ông bà, những vất vả trong công việc của cha mẹ được trẻ thấu hiểu một cách tự nhiên và đầy xúc động qua lăng kính phỏng vấn của con.
5. Hộp quan sát phản ứng của trẻ
- Sự kiên nhẫn khi người khác đang nói: Trẻ có vội vàng giật micro về phía mình khi người được phỏng vấn chưa nói xong không? Dạy trẻ bài học về sự tôn trọng thời gian của người khác.
- Cách trẻ ứng biến khi khách mời trả lời ngắn: Nếu ông chỉ trả lời cụt lủn: "Ừ, vui lắm", bé có biết hỏi thêm: "Vui như thế nào hả ông?" để khai thác tiếp câu chuyện hay không?
